Thông tư 53/2026/TT-NHNN: Khi nào giao dịch tự động bằng AI bị coi là rủi ro cao?
BySEVKA
October 9, 2026Vol. 2026
Thông tư 53/2026/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam quy định rõ các ngưỡng giá trị giao dịch mà...
Executive Summary
Thông tư 53/2026/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam quy định rõ các ngưỡng giá trị giao dịch mà khi AI thực hiện sẽ được xếp vào nhóm rủi ro cao, yêu cầu các biện pháp quản lý chặt chẽ từ phía ngân hàng và sự chủ động từ phía khách hàng.
Thông tư 53/2026/TT-NHNN của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, có hiệu lực từ ngày 15/11/2026, đã đưa ra các quy định cụ thể về việc quản lý rủi ro khi ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong các giao dịch ngân hàng. Đặc biệt, thông tư này xác định rõ các ngưỡng giá trị giao dịch mà khi AI tự động thực hiện sẽ được phân loại là rủi ro cao, đòi hỏi các tổ chức tín dụng phải có cơ chế kiểm soát và khách hàng cần nâng cao cảnh giác.
Các điểm chính cần lưu ý
- Hệ thống AI tự động thực hiện giao dịch thanh toán được phân loại rủi ro cao khi vượt các ngưỡng giá trị cụ thể cho khách hàng cá nhân và tổ chức.
- Ngân hàng phải chịu trách nhiệm pháp lý hoàn toàn đối với các quyết định do AI đưa ra và không được thoái thác trách nhiệm.
- Khách hàng có quyền được thông báo khi tương tác với AI và có quyền chủ động tạm dừng hoặc hủy các giao dịch tự động.
- Cần đọc kỹ các điều khoản và điều kiện khi sử dụng dịch vụ ngân hàng có ứng dụng AI để hiểu rõ phạm vi ủy quyền và hạn mức giao dịch.
Ngưỡng giao dịch tự động bằng AI được coi là rủi ro cao
Thông tư 53/2026/TT-NHNN phân loại hệ thống AI theo mức độ rủi ro (cao, trung bình, thấp) trước khi triển khai. Đối với các hệ thống AI tự động thực hiện giao dịch thanh toán, chúng sẽ được xếp vào nhóm rủi ro cao trong các trường hợp sau:
- Đối với khách hàng cá nhân: Giao dịch có giá trị trên 10 triệu đồng/giao dịch hoặc tổng giá trị giao dịch trong ngày trên 20 triệu đồng.
- Đối với khách hàng tổ chức: Giao dịch có giá trị trên 50 triệu đồng/giao dịch hoặc tổng giá trị giao dịch trong ngày trên 100 triệu đồng.
Ngoài ra, hệ thống AI tự động đề xuất quyết định cấp tín dụng từ 50 triệu đồng trở lên cũng được xếp vào nhóm rủi ro cao. Việc xác định rõ các ngưỡng này nhằm mục đích tăng cường giám sát và đảm bảo an toàn cho các giao dịch tài chính trong bối cảnh AI ngày càng được ứng dụng rộng rãi.
Trách nhiệm của ngân hàng và đơn vị cung ứng dịch vụ
Thông tư 53 đặt ra nhiều trách nhiệm quan trọng cho các ngân hàng và đơn vị cung ứng dịch vụ khi triển khai AI trong thanh toán:
Trách nhiệm pháp lý và minh bạch
Ngân hàng phải chịu trách nhiệm trước pháp luật và khách hàng đối với mọi quyết định do AI đưa ra hoặc hỗ trợ đưa ra. Điều này có nghĩa là ngân hàng không được viện dẫn đặc tính kỹ thuật hay việc sử dụng sản phẩm của bên thứ ba để giảm trách nhiệm của mình. Đồng thời, ngân hàng phải thông báo rõ ràng cho khách hàng biết khi họ đang tương tác với hệ thống AI, đảm bảo tính minh bạch trong giao tiếp.
Lưu giữ thông tin và khả năng giải thích
Để đảm bảo khả năng giải trình, ngân hàng phải lưu giữ cơ sở và các yếu tố chính dẫn đến quyết định tự động có ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi khách hàng. Điều này cho phép ngân hàng giải thích rõ ràng khi có yêu cầu từ phía khách hàng hoặc cơ quan quản lý.
Cơ chế giám sát và can thiệp của con người
Một trong những yêu cầu cốt lõi là ngân hàng phải thiết lập cơ chế giám sát và đảm bảo khả năng can thiệp của con người đối với hệ thống AI. Điều này bao gồm quyền ghi đè, điều chỉnh, tạm dừng hoặc kích hoạt cơ chế ngắt khẩn cấp. Mọi hoạt động can thiệp của con người phải được ghi nhận đầy đủ để phục vụ mục đích kiểm tra và đánh giá.
Thỏa thuận với khách hàng và hạn mức giao dịch
Trước khi triển khai giao dịch tự động bằng AI, ngân hàng phải có thỏa thuận trước với khách hàng về phạm vi, hạn mức giao dịch tự động, thời hạn hiệu lực và điều kiện áp dụng. Tổng giá trị giao dịch tự động trong một ngày không được vượt quá 100 triệu đồng đối với khách hàng cá nhân và 500 triệu đồng đối với khách hàng tổ chức, nhằm kiểm soát rủi ro.
Quản lý rủi ro khi thuê ngoài
Trong trường hợp thuê ngoài phát triển, triển khai hoặc vận hành hệ thống AI, đơn vị vẫn phải đảm bảo bên thứ ba tuân thủ quy định và có năng lực kỹ thuật phù hợp. Ngân hàng có trách nhiệm giám sát rủi ro liên quan đến việc thuê ngoài này, đảm bảo an toàn và bảo mật thông tin.
Quyền của khách hàng khi giao dịch tự động bằng AI
Thông tư 53 cũng bảo vệ quyền lợi của khách hàng khi sử dụng các dịch vụ ngân hàng có ứng dụng AI:
Quyền chấm dứt và kiểm soát
Khách hàng có quyền chấm dứt thỏa thuận giao dịch tự động bất kỳ lúc nào. Ngoài ra, ngân hàng phải cung cấp công cụ để khách hàng chủ động tạm dừng hoặc hủy quyền cho AI tự động thực hiện giao dịch thanh toán. Điều này giúp khách hàng duy trì quyền kiểm soát đối với tài khoản và giao dịch của mình.
Quyền được rà soát bởi con người
Khi khách hàng khiếu nại về một quyết định tự động do AI đưa ra, quyết định đó phải được con người rà soát lại. Kết quả rà soát của con người sẽ là căn cứ cuối cùng để giải quyết khiếu nại, đảm bảo tính công bằng và chính xác.
Điều này có ý nghĩa gì đối với người dùng?
Với sự ra đời của Thông tư 53/2026/TT-NHNN, việc sử dụng các dịch vụ ngân hàng có ứng dụng AI sẽ được quản lý chặt chẽ hơn, đặc biệt là đối với các giao dịch tự động có giá trị lớn. Điều này mang lại cả cơ hội và thách thức cho người dùng. Một mặt, các quy định mới giúp tăng cường an toàn và minh bạch, giảm thiểu rủi ro gian lận và sai sót. Mặt khác, người dùng cần chủ động tìm hiểu và nắm rõ các điều khoản, điều kiện khi ủy quyền cho AI thực hiện giao dịch.
Luôn đọc kỹ các thỏa thuận, đặc biệt là về phạm vi ủy quyền, hạn mức giao dịch và cách thức kiểm soát các giao dịch tự động. Việc hiểu rõ quyền và trách nhiệm của mình sẽ giúp bạn tận dụng tối đa lợi ích của công nghệ AI trong ngân hàng mà vẫn đảm bảo an toàn tài chính cá nhân.
Tài liệu tham khảo
End of Dispatch • October 9, 2026
Global Supply Chain Coverage
We supply high-quality products to major markets worldwide. Explore our regional distribution and compliance standards.